Қазақстан егемендігі: 35 жылда не өзгерді?

Жұлдыз ОРАЗХАН

Қазақстан тәуелсіздік алған 35 жыл ішінде үлкен өзгерістерден өтті. Ел саяси жүйесін қалыптастырып, экономиканы қайта құрып, халықаралық деңгейде өз орнын айқындады.

Өтпелі кезең: жаңа мемлекеттің негізі (1991–1999)

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары Қазақстан үшін оңай болған жоқ. Кеңестік жүйенің ыдырауы экономикалық байланыстардың үзілуіне, инфляцияның өсуіне және әлеуметтік тұрақсыздыққа алып келді.

Осындай жағдайда ел жаңа бағыт таңдауға мәжбүр болды. 1993 жылы теңге енгізіліп, қаржылық тәуелсіздік нығая түсті. Ал 1995 жылғы Конституция саяси жүйенің негізін қалады.

1991 жылғы алғашқы сайлауда Нурсултан Назарбаев президент болып сайланып, басқару жүйесі қалыптаса бастады.

Бұл кезеңнің басты ерекшелігі — мемлекеттіліктің негізі қаланды.

Экономикалық өсім кезеңі (2000–2009)

2000-жылдары Қазақстан экономикасы қарқынды өсе бастады. Энергетикалық ресурстарға сұраныстың артуы ел экономикасына оң әсер етті.

Бюджет кірістері көбейіп, инфрақұрылым дамыды. Әлеуметтік салаға көңіл бөлініп, халықтың тұрмыс деңгейі жақсара түсті.

Дегенмен, экономиканың шикізатқа тәуелділігі осы кезеңде айқын байқалды.

Институционалдық даму және өзгерістер (2010–2019)

Бұл кезеңде Қазақстан халықаралық деңгейде белсенді бола түсті. Ел түрлі бастамаларға қатысып, аймақтық тұрақтылық мәселелерінде өз позициясын көрсетті.

Маңызды оқиғалардың бірі — EXPO-2017 көрмесі.

2019 жылы елде саяси өзгеріс орын алып, Касым-Жомарт Токаев президент қызметіне кірісті.

Бұл кезең қоғамдағы өзгерістерге деген сұраныстың біртіндеп артуымен ерекшеленді.

Қазіргі кезең: реформалар жолы (2020 жылдан бері)

Соңғы жылдары Қазақстанда саяси және экономикалық реформаларға ерекше көңіл бөлінуде.

2022 жылғы конституциялық референдум саяси жүйені жаңғыртудың маңызды қадамына айналды. Азаматтардың басым бөлігі Конституцияға енгізілген өзгерістерді қолдады.

Реформалар:
    •    билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті күшейтуге
    •    парламенттің рөлін арттыруға
    •    азаматтық қоғамның ықпалын кеңейтуге бағытталды

2026 жылы бұл реформалар жалғасын тауып, саяси жүйені одан әрі жетілдіруге бағытталған жаңа өзгерістер ұсынылды. Мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру, қоғаммен кері байланысты күшейту және институционалдық тұрақтылықты қамтамасыз ету негізгі бағыттардың бірі болды.

Сонымен қатар, экономикада әртараптандыру, шағын және орта бизнесті дамыту, жаңа технологияларды енгізу басты басымдыққа айналып отыр.

Қазақстан 35 жыл ішінде:
    •    мемлекеттіліктің негізін қалыптастырды
    •    экономикалық өсімге қол жеткізді
    •    халықаралық деңгейде танылды
    •    саяси жүйені біртіндеп жаңғырта бастады

Қазақстан 35 жыл ішінде үлкен жолдан өтті.

Ел өз мемлекеттілігін қалыптастырып, даму жолын жалғастырып келеді.