Жадыра Бекжанова: жаңа буын ұстазы

Жұлдыз ОРАЗХАН

Педагогика саласында жиырма жылдан астам уақыт еңбек етіп келе жатқан Жадыра Бекжанова — өз ісіне адал, жаңашыл ұстаз. Қазіргі таңда ол арнайы мектеп-балабақшада директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары және әдіскер қызметін қоса атқарып жүр.

Ұстаздық жолды бала күннен армандаған кейіпкеріміз үшін бұл тек кәсіп емес — жүрек қалауымен таңдалған өмірлік миссия. Білім беру жүйесіндегі өзгерістер, жаңа бағдарламалардың ерекшелігі мен болашақ мектептің бағыты жайында тәжірибелі педагог KazFace.kz тілшісіне сұхбат берді.

- Неліктен ұстаздық жолды таңдадыңыз? Бұл мамандықтың сіз үшін мәні неде?

Ұстаздық жол менің бала кездегі жүректің қалауымен болған арманым. Ұстаздықтың ең басты айқын мәні -болашақ ұрпаққа білім беру және оны тәрбиелеу. 

-    Қазір мектептерде енгізіліп жатқан жаңа оқу бағдарламаларының басты ерекшелігі неде деп ойлайсыз?

Қазіргі мектептерде енгізіліп жатқан жаңа оқу бағдарламаларының басты ерекшеліктерін бірнеше тұжырымдамаға бөліп қарастыруға болады. Бұл өзгерістерді тек оқулықтарды жаңарту деп емес, білім беру парадигмасының түбегейлі өзгеруі деп түсіну керек. Жаңа оқу бағдарламалары сабақ беру тәсіліне де түбегейлі өзгеріс енгізді. Бұны біртұтас түрде былай түсіндіруге болады: жаңашылдықтың негізі ұстаздың рөлінің өзгеруінде, яғни білім берушіден жетекшіге айналуында, сабақ құрылымының трансформациясында — дәстүрлі оқыту мен білім беруден интерактивті форматқа көшуінде, сыныптағы атмосфераның жаңаруында және бағалау жүйесінің өзгеруінде.

- Оқушылардың білім алу белсенділігінде қандай айырмашылық байқайсыз?

Жаңа бағдарламалар мен тәсілдер оқушылардың білім алу белсенділігінде айтарлықтай өзгерістер туғызды. Бұл өзгерістердің де оң тұстары, сондай-ақ кей қиындықтары бар.

Белсенділіктің оң өзгерістерді бірнеше бағыттарда байқауға болады.
    1.    Жауапкершілік пен еркіндік сезімі.
Бұрын оқушылар пассивті тыңдаушылар болатын, «ұстаз айтады, мен орындаймын» деген көзқарас басым еді. Қазір олар өз оқу процесіне иелік етеді, өздерін еркін сезінеді. Жоба тақырыптарын өздері таңдайды, зерттеу жолдарын ұсынады, нәтижелерін бағалай алады. Бұл олардың ішкі мотивациясын күшейтеді.
    2.    Сұрақ қоюға және пікірталасқа дайындық.
Бұрын сабақта сұрақ қою «тәртіп бұзу» ретінде қабылданатын. Қазір сұрақ қою мен пікір білдіру – талдау мен терең түсініктің белгісі. Оқушылар «неге?» деп сұрап, өз көзқарасын дәлелдеуге тырысады. Бұл олардың ойлау дағдысын дамытып, тақырыпты тереңірек меңгеруге көмектеседі.
    3.    Ізденушілік пен тәуелсіздік.
Бұрын ақпараттың негізгі көзі – оқулық пен ұстаз еді. Қазір оқушылар ақпаратты өз бетінше іздеп, түрлі дереккөздерді (интернет, кітаптар, сұхбаттар) пайдаланады, салыстырып, сараптайды. Бұл оларды өмір бойы оқуға бейім тұлғаға айналдырады.
    4.    Көпқабатты қатынас.
Бұрын оқу үдерісі «оқушы–ұстаз» қатынасы шеңберінде өтсе, қазір «оқушы–оқушы» (топтық жұмыс, пікірталас) және «оқушы–ақпарат көзі» қатынастары маңызды рөл атқарады. Бұл бір-бірінен үйрену мен кері байланыс мәдениетін дамытады.

-    Мұғалім ретінде сізге ең үлкен мотивацияны не нәрсе береді?

Менің ойымша, ең бастысы – мұғалімдік тек кәсіп емес, бұл өміріңдегі ең маңызды миссия екенін ұмытпау. Әр ұстаз әр күн сайын өз еңбегімен болашақты құрады. Сол сезім – мен үшін ең үлкен мотивация, ең биік мақсат және өмірімнің мағынасы.

-    Болашақта біздің білім беру жүйесін қай бағытта дамыту қажет деп ойлайсыз?

Болашақтың білім беру жүйесі икемді, инклюзивті және инновациялық болуы керек. Білім әр оқушының әлеуетін аша алуға, оларды нақты өмірге дайындауға бағытталуы тиіс. Ең бастысы - білім беруді оқушыларға өзгеріп жатқан әлемде сәтті өмір сүруге көмектесетін құралға айналдыру.