Қазақстанда ғылым мен жоғары білім қалай дамып келеді

Қазақстанда ғылымды насихаттау, отандық ғалымдардың жетістіктерін таныту және жоғары білімді жетілдіру — елдің стратегиялық міндеттерінің бірі. Соңғы жылдары жасалған реформалар ғылыми кадрларды көбейтуге, зерттеу инфрақұрылымын жақсартуға және жастардың ғылымға қызығушылығын арттыруға бағытталған.

Бүгінде елде 122 жоғары оқу орны бар, оның ішінде 10 зерттеу университеті жұмыс істейді. 2024–2025 оқу жылында 680 мыңнан астам студент білім алуда. Биыл ЖОО-ларды 177 мыңнан астам түлек аяқтайды. Гранттар санының көбеюі мен стипендиялардың өсуі жоғары білім алуды қолжетімді ете түсті.

2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамада ғылым мен жоғары білімді күшейтуге ерекше басымдық берілген. 2029 жылға қарай халықтың 75 %-ын жоғары біліммен қамту және түлектердің жұмыспен қамтылу көрсеткішін 79 %-ға дейін жеткізу жоспарланған.

Ғылыми кадрлар саны да артып келеді: соңғы екі жылда 1318 адам PhD дәрежесін алған — бұл 53 % өсім. Бұл жастардың зерттеушілік бағытқа бейімделіп келе жатқанын көрсетеді.

Алайда ғылымды қаржыландыру деңгейі әлі де төмен — ЖІӨ-нің шамамен 0,13 %-ы. Ғылыми нәтижелерді коммерцияландыру баяу жүріп, ғылым мен бизнес арасындағы байланыс жеткіліксіз.

Соған қарамастан, зерттеу университеттерін қолдау, халықаралық әріптестікті кеңейту, цифрлық инфрақұрылымды дамыту сияқты бастамалар ғылым мен жоғары білімнің жаңа кезеңге өтуіне мүмкіндік беруде.

Ғылымды танымал ету — жас ұрпақты зерттеуге, инновацияға және жаңа идеяларға тартудың маңызды құралы. Бұл елдің интеллектуалдық әлеуетін нығайтып, экономиканың тұрақты дамуына жол ашады.